فصلنامه مطالعات منافع ملی

چکیده
 ابراهیم متقی[1]
ایرج محمدزاده[2]
 
چکیده:
جهانی ­شدن و عصر اطلاعات تاثیرات مختلفی بر همه کشورها گذاشته است. این تاثیرات در کشورهای در حال توسعه همانند ایران متفاوت از کشورهای دیگر بوده است. تاثیرات امنیتی جهانی شدن بر کشورها با توجه به شرایط داخلی، منطقه ­ای و جهانی همانند قدرت فرهنگی، قدرت رسانه ­ای، قدرت اقتصادی و توانایی فنی بوده است. در این راستا جهانی شدن تاثیرات سخت افزاری و نرم افزاری بر ایران گذاشته است. موضوعاتی از قبیل جنگ سایبری، تشدید بحران هویت، جنگ رسانه­ ای، جنگ نرم، بیوتروریسم، بحران اخلاقی، افراط ­گرایی و براندازی نرم در راستای مولفه­ های امنیتی جهانی شدن در ایران قابل بررسی هستند.



[1]- استاد تمام،گروه علوم سیاسی،دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
Ebrahim_motaqi@yahoo.com


[2]- کارشناس ارشد علوم سیاسی
A.mohammadzadah@yahoo.com
تاریخ دریافت:6/10/1396- تاریخ پذیرش:19/10/1396
 

چکیده

چکیده سیاست خارجی هر کشوری نسبت به تحولات سایر کشورها اعم از منطقه ای و جهانی مبتنی بر منافع ملی است. اما هر کشوری منافع ملی خود را بر اساس مقتضیات زمانی و مکانی تعریف می کند. چنانکه روسیه در  ابتدای هزاره سوم منافع ملی خود را در راستای تقابل با غرب، بازتولید قدرت روسیه در جهان، نفوذ در مناطق مختلف جهانی و منطقه ای، و... تعریف کرده است. سوال و هدف محوری این پژوهش رویکرد روسیه به پرونده هسته ای ایران است. در تجزیه و تحلیل این سوال به مولفه های تاثیر گذار بر سیاست خارجی روسیه بخصوص در موضوع هسته ای در دو دهه اخیر همچون شخصیت پوتین، تقابل با امریکا گرایی در جهان، جلوگیری از هسته ای شدن جنوب روسیه و ... اشاره شده است. از سوی دیگر می توان در چارچوب نوواقع گرایی عناصری همچون آنارشی بودن نظام بین الملل، لزوم چندجانبه گرایی در سطح بین الملل ، امنیت نوین در منطقه و بازیگری در سطح جهانی با بحران سایر کشورها  مورد توجه  قرار گرفته اند.

چکیده چکیده:
سیاست خارجی هر کشوری نشات گرفته از محیط داخلی و همچنین محیط خارجی اعم از منطقه ای و جهانی است. به عبارت دیگر عناصر تاثیر گذار بر گفتمان های سیاست خارجی هر کشوری در جهت تحقق منافع ملی تحت تاثیر متغیر زمان و مکان است. جهت گیری سیاست خارجی ایران نیز مبتنی بر همین عناصر اعم از ماهیت دولت، نقش ایدئولوژی، متغیر زمان و  رویکرد محیط و بازیگران منطقه ای و جهانی معنا شده است. هدف محوری این پژوهش بررسی تاثیرات محیط داخلی و جهانی بر عنصر آرمان گرایی و واقع گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا گفتمان های سیاست خارجی  اعم از لیبرال محور، توسعه محور، تنش زدایی، توسعه محور آرمان گرایی و... با آرمان گرایی و واقع گرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. همچنین در این راستا تاثیرات موضوعاتی از قبیل فقدان استراتژی مشخص، شکاف  و عدم هماهنگی در بین تصمیم گیرندگان، محیط پر آشوب نظام بین الملل و خاورمیانه و.... مورد توجه قرار گرفته است.

چکیده شهروندان در سده بیست و یکم با سبک زندگی جدید و انتظارات نوین از دولت ها مواجه شدند. این سبک زندگی با چالش ها و بحران هایی برای شهروندان و دولت ها همچون بحران هویت و اخلاقی زیستن مواجه شده است. در واقع محور تعیین کنندگی رویکرد فلاسفه سیاسی پاسخ به بحران های اخلاقی و هویتی مردم در هزاره سوم شده است. بنابراین هدف و سوال اصلی این پژوهش نگرش متفکران سیاسی غرب به خصوص متفکران متاخر غرب همچون مک اینتایر، فوکو و رالز به اخلاق و بررسی دلایل گذار از سیاست به مثابه اخلاق و دنیاگرایی به اخلاق فضیلت محور در سده بیست و یکم است. در  جهت تبیین این سوال، به موضوعاتی از قبیل اخلاق فضیلت گرا، اخلاق آیین نامه ای فوکو، نسبیت گرایی پست مدرنیستی، عدالت گرایی جان رالز و... مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. به عبارت دیگر لزوم توجه دولت ها به اخلاقی زیستن شهروندان  و گذار از دموکراسی سیاسی به دموکراسی اجتماعی مورد تاکید فلاسفه سیاسی قرار گرفته است

چکیده در دهه‌های اخیر، دولت های مختلف تمایل به بهره گیری از قدرت نرم دارند. قدرتی که بر استفاده از ابزارهای متفاوتی برای ایجاد جذابیت برای نفوذ و افزایش نفوذ در کشورهای دیگر تاکید می‌کند و یکی از ابزارهای جنگ نرم رسانه ها می باشند. بر این اساس این مقاله که به بررسی نقش قدرت نرم رسانه در مشروعیت سیاسی دولت ها پرداخته است. در مورد نتایج این مطالعه باید بطور خلاصه گفت که قدرت رسانه از یک طرف با توجه به کارکردهایی از جمله انگاره سازی، دوگانگی، نفوذ سایر فرهنگ ها و دولت ها و ... می تواند تبدیل به عنصری جهت کاهش مشروعیت سیاسی دولت ها شود و از طرفی دیگر با کارکرد هایی از جمله آگاهی دادن، اطلاع رسانی واقعیت ها، نفوذ در اخبار، آمادگی و قدرت پیشبینی، برنامه ریزی و در اختیار داشتن زیرساخت های اطلاع رسانی می تواند به افزایش مشروعیت سیاسی دولت ها منجر شود.

چکیده در این پژوهش سعی شده ‌است اقتصاد سیاسی ترکیه و نقاط قوت و نقاط ضعف آن طی سال‌های 2022-2002 در چارچوب داده‌های آماری، بررسی شود. در ابتدای پژوهش، مقدمه‌ای از تعاریف مفاهیم اصلی داریم و در بخش مبانی نظری از تئوری نئولیبرالیسم کمک گرفته و به بررسی تأثیر سیاست اقتصادی بر رشد اقتصادی، تورم و گردشگری پرداخته‌ایم. اینکه آیا اقتصاد سیاسی ترکیه طی این سال‌ها موفق عمل کرده‌ است یا خیر سؤال اصلی این پژوهش را شامل می‌شود. فرضیه بر این مبنا قرار دارد که اقتصاد درهای باز، سیاست‌های اتخاذی و اعمالی حزب حاکم عدالت و توسعه بر موفقیت اقتصاد سیاسی ترکیه تأثیر مثبت داشته‌است. با روش مقایسه‌ای و بررسی داده‌های مربوط به رشد اقتصادی و تورم طی سال‌های مذکور می‌توان به این نتیجه رسید که اصلاحات اقتصادی انجام شده در این دوره و سیاست‌های اجرایی در زمینه خصوصی‌سازی و سرمایه‌گذاری در ورود ترکیه به اقتصاد جهانی مؤثر عمل کرده ‌است.

چکیده
چکیده:
ویروس کرونا همه ابعاد زندگی بشر را متحول کرده است. چنانکه برخی از جهان و زندگی پسا­­ کرونا سخن می­گویند. به عبارتی جهان به قبل از کرونا بازنخواهد گشت. هدف محوری این نوشتار تاثیرات کرونا بر فلسفه سیاسی و نگرش فلاسفه به کرونا چه در سطح کلان و همچنین در سطح خرد و مفاهیم زمانی است. با این توضیح که فلسفه سیاسی پاسخی به بحران­های زمانه خویشتن است. به همین دلیل متفکران کنونی با توجه به تاثیرات کرونا بر همه ابعاد زندگی بشر در سطح جهانی به تبیین فلسفی کرونا پرداخته­اند. در واقع کرونا موضوعات بنیادین فلسفه سیاسی همچون خیر و شر، سعادت و فضیلت مندی، ماهیت دولتها، سبک زندگی و برابری و جایگاه دین را مورد چالش قرار داده است، از سوی دیگر مفاهیم و موضوعات زمانی فلسفه سیاسی همچون نظام سرمایه­ داری، سبک مصرف، نوع دولت، قدرت نرم، بیوتوریسم و...با دیدگاه­ها و نظریه ­های نوینی مواجه ساخته است. گرچه تعارضات فلسفی درباره تاثیرات کرونا اعم از دولت گرایی تا فروپاشی دولت، سرمایه داری تا زوال نظام سرمایه داری، علم گرایی و تکنولوژی تا تضاد با تکنولوژی و.... تداوم دارد.


تاریخ دریافت: 24/06/1401-  تاریخ پذیرش:28/07/1401

چکیده
چکیده:
مفاهیمی از قبیل سکولاریزاسیون، عرفی شدن، دنیوی گرایی به لحاظ معنایی و مصداقی به یکدیگر نزدیک هستند گرچه تمایز و تفاوت­هایی نیز با یکدیگر دارند. اما سه خصلت اساسی عرفی شدن عبارتند از: 1- قدسی زدایی یا افول نقش مذهب در معنی بخشی به سپهر اجتماعی؛ 2- افتراق­یابی ساختاری که طی آن نهادهای دینی و نهادهای جامعه عرفی از یکدیگر متمایز می­شوند؛ 3- گذار تدریجی ادراک و رفتار دینی به سمت قلمرو عرفی. عرفی شدن جزء لاینفک مدرنیته و روح و جوهر آن می­باشد. چرا که مدرنیته خود یک فرهنگ و مذهب می­باشد و نباید آن را به معنای جغرافیا و تاریخ در نظر گرفت. نوسازی غربی از چنان قدرتی برخوردار است که به گفته آگنس هلر همه چیز را شبیه خودش می‌کند. بنابراین با گسترش نوسازی و مدرنیته و سازوکارهای آن، ادیان آسمانی در معرض چالش قرار می­گیرند. پست سکولار، وجود و قدرت دین در فرد و جامعه را می­پذیرد، اما باز به اصول اصلی سکولاریسم تأکید می­کند: 1. دین باید از عرصه سیاست و حکومت عقب نشینی کند؛ 2. دین باید مرجعیت انحصاری علوم تجربی را به رسمیت بشناسد 3. دین خود حاکمیت مردم و حقوق بشر ملتزم نداند.
واژگان کلیدی: سکولاریسم، عرفی شدن، غرب، مدرنیته، پست مدرنیته
 

تاریخ دریافت: 23/09/1401 - تاریخ پذیرش: 11/10/1401

چکیده آیت ­الله حسین بروجردی از فقهای برجسته ­ای است که در حوزه فقه، اصول و رجال صاحب اندیشه و دیدگاه ویژه ­ای بود. پس شناسایی شخصیت، مکتب و سبک علمی این فقیه وارسته می­ تواند راهگشای خوبی در حل بسیاری از مسائل و الگوی مناسبی برای جوانان باشد. بنابراین در این زمینه این سؤال اصلی مطرح می ­شود که ویژگی­ های مکتب فقهی آیت ­الله بروجردی چیست؟ در پاسخ باید گفت که وی با درایتی که داشت موجب تحول مهمی در روند تاریخ فقه شیعه شد و سبک فقهی جدیدی را بنیان ­گذاری کرد که زیر بنای آن شناسایی تفسیر و نقد حدیث بود. هدف از نگارش این مقاله ارائه همه نکات فقهی و اصولی ابتکاری ایشان نیست، زیرا متون مختلف به آن پرداخته ­اند. بلکه آنچه که مد نظر است توجه دادن به اهمیت مکتب فقهی و رویکرد اصولی ایشان است که با استفاده از روش کتابخانه ­ای مبتنی بر توصیف و تحلیل این مسئله مورد مطالعه قرار می­ گیرد.
 
JNIS-2304-1099

 

چکیده با توجه به اینکه در هزاره سوم بحران های امنیتی همچون تروریستی بسیار افزایش یافته است، توجه نویسندگان و تحلیل گران به دلایل و خاستگاه تروریسم از چشم انداز  فلسفه سیاسی اعم از فلاسفه کلاسیک و متاخر نیز بیشتر شده است. فلاسفه سیاسی خاستگاه گرایش به امنیت را در انسان شناسی، ماهیت دولت و سعادتمندی انسان ها  جستجو می کنند. سوال و هدف محوری این پژوهش نشانگان تروریسم و امنیت در اندیشه سیاسی هانا آرنت است. با روش تبیینی می توان گفت که بر اساس  اندیشه  سیاسی آرنت همچون توتالیتاریسم می توان گفت که تروریسم خاستگاهی مبتنی بر انسان تنها و فاقد هویت دارد. آرنت استدلال می کند که در حالی که امنیت در دموکراسی های لیبرال سیاسی با توجه چالش های انسانی و اخلاقی  بسیار افزایش یافته  است. گرچه امنیت نوعی «ضدسیاسی» غیر لیبرال و غیر دموکراتیک است. تروریسم به دلیل وضعیت اتمیزه شدن فرد بر آمده از خصلت قانونی و ایدئولژیک توتالیتاریسم و جامعه توده ای و فقدان جامعه مدنی است. در واقع چالش های امنیتی در سطح خرد و کلان محصول روابط نامطلوب انسانی، از خود بیگانگی، انسان رها شده و ابزاری شدن انسان ها و تضاد غرب و  سایر فرهنگ ها است.
تاریخ دریافت: 02/03/1402- تاریخ پذیرش:12/04/1402

چکیده جنگ غزه که در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد، به دلیل تلفات انسانی قابل توجه، خسارات گسترده مورد توجه جهانی قرار گرفته است.  طبق گزارش ­ها ده‌ها هزار نفر در طول جنگ اسرائیل علیه غزه کشته شده‌اند. خسارات اقتصادی نیز به همان اندازه قابل توجه بوده است. به طوری که خسارات اقتصادی به میلیاردها دلار رسیده و اقتصاد غزه را که از قبل نیز در وضعیت دشواری قرار داشت، بیشتر فلج کرده است. سوال و هدف بنیادین این پژوهش رویکرد رسانه­ ها بخصوص رسانه­ های عربی قدرتمند منطقه یعنی الجزیره و العربیه به بحران غزه در سال 2023 و ادامه این بحران است. با اتخاذ تحلیل محتوا می­توان گفت که شدت و مقیاس این فاجعه انسانی نیاز به بررسی دقیق‌تر پوشش آن در رسانه‌های بین‌المللی دارد. پوشش جنگ غزه در رسانه‌های جریان اصلی غربی به دلایل مختلف مشکل‌ساز بوده است. بر اساس بررسی موسسه رسانه‌ای الجزیره در ماه ژانویه، عوامل بسیاری مانند روال‌های رسانه‌ای، سیاست‌های سازمانی و سیستم‌های اجتماعی بر پوشش روزنامه‌نگاری این جنگ موثر بوده و بر عمق و غنای روایت‌ها تأثیر گذاشته است. البته باید گفت که رسانه‌های جریان اصلی در رابطه با تولیدات خود در مورد غزه با موانعی از جمله موانع سیاسی، چالش‌های ایدئولوژیک و محدودیت‌های لجستیکی مواجه بوده‌اند. در واقع می­توان گفت که رسانه­ های خبری الحزیره و العربیه در برخی ابعاد همچون مسایل انسانی، حقوق بشر و حقوق کودک، نقض حقوق بین الملل از سوی اسراییل و لزوم توقف جنگ اتفاق نظر داشتند ولی در برخی موارد همچون آینده حماس، نقش امریکا در رفع بحران، آینده جریان مقاومت، صلح ابراهیم و انفکاک رفتار اسراییل با نتانیاهو اختلاف رویکرد داشتند.

چکیده  
حسن شمسینی غیاثوند ^[1]
راضیه هاشمی^[2]
چکیده:     
انتخابات ریاست جمهوری 2020 امریکا را میتوان از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار داد. چنانکه میتوان به موضوع تشدید دوقطبی شدید در امریکا، بحران مهاجرت، تقابل حاشیه نشینان و شهرنشینان، افزایش مشارکت در انتخابات و تداوم ترامپیسم اشاره کرد. آنچه که از اهمیت خاصی برخوردار است شکست ترامپ در انتخابات- علی رغم افزایش آرا و حفظ پایگاه اجتماعی- است. سوال و هدف محوری این نوشتار دلایل ناکامی ترامپ در انتخابات 2020 است. در بررسی این دلایل به عناصر مختلف اعم از بلندمدت و ساختاری، کوتاه مدت و بحران کرونا اشاره شده است. گرچه می توان اثرات کرونا بر اقتصاد امریکا را عامل اصلی ناکامی ترامپ دانست، اما مجموعه دلایلی مختلفی همچون شخصیت ترامپ، شکاف های اجتماعی، شکاف های طبقاتی، شکاف های هویتی، نجات امریکا از بحران ترامپیسم، ناکامی در سیاست خارجی و رفتار رسانه ها بخصوص شبکه های اجتماعی در شکست ترامپ تاثیرگذار بودند. در واقع بخشی از دلایلی که باعث پیروزی ترامپ در انتخابات 2016 شدند در انتخابات 2020 در کسب رای برای ترامپ منفی عمل کنند. چنانکه می توان به شخصیت ترامپ، جامعه دوقطبی و بازیگری رسانه های قدرتمند اشاره کرد.



[1] - استادیار و عضو هیئت علمی، علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین ایران
Shamsini_h@yahoo.com


[2]- کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
r_hashemi85@yahoo.com
تاریخ دریافت:20/8/1399- تاریخ پذیرش: 1/9/1399

چکیده به طور خلاصه سیاست پولی یا Monetary Policy در هر کشور نشان دهنده برنامه و اهداف بانک مرکزی آن کشور برای اقتصاد جامعه می‌باشد. همانطور که احتمالا می‌دانید بانکهای‌ مرکزی در هر کشور ابزار‌های مختلفی را در دست دارند تا بتوانند میزان تورم، رکود اقتصادی، ارزش ارز و … در کشور را کنترل کنند که به مجموعه برنامه‌هایی که هر بانک برای کنترل این پارامتر‌ها در نظر می‌گیرد سیاست پولی گفته می‌شود. در حقیقت بانک‌های مرکزی تلاش می‌کنند تا با ابزار‌ها و سیاست پولی خود، چرخه‌ی اقتصادی کشور را کنترل کرده و آن را به سمت اهداف مورد نظر خود هدایت کنند. مهمترین موضوع در سیاست پولی، سیاستی است که منجر به حفظ ارزش پول در طی زمان شود. به عبارتی سیاست حفظ ارزش پول مقدم بر سیاست پولی است. در ادبیات اقتصاد متعارف صحبتی از سیاست حفظ ارزش پول نشده است. در این تحقیق قرار است سیاست حفظ ارزش پول تبیین شود. به طوری که سیاست حفظ ارزش پول، سیاست واحد پولی است. نکته ظریف این تحقیق این است که با اعمال سیاست واحد پولی، سیاست پولی به طور خودکار اجرا می شود. در نتیجه لازم است سیاست واحد پولی طوری طراحی شود که ارزش یک ریال در طول زمان برای تمامی نسل ها ثابت بماند. برای حصول این امر لازم است که نقش پول و نقش واحد پولی در علم اقتصاد به طور دقیق مشخص شود.

چکیده مفهوم آزادی در تاریخ ایران به تاریخ معاصر همچون تحولات مشروطه از بعد فقهی و روشنفکری  برمی­ گردد. می­ توان گفت که بزرگترین معمای فقه سیاسی تاریخ معاصر ایران، دموکراسی بوده است که مهمترین مولفه آن آزادی بوده است. به همین دلیل فقهای سیاسی معاصر ایران همچون مصباح یزدی به این موضوع واکنش نشان داده ­اند. سوال و هدف محوری این پژوهش انگاره ­های فقهی-فلسفی محمدتقی مصباح یزدی به آزادی بعنوان بنیاد دموکراسی، انتخابات و حقوق شهروندی است. بر اساس روش تحلیل توصیفی- تحلیلی می­ توان گفت که مصباح  یزدی بر اساس مبانی فکری، کلامی و فقهی با آزادی مواجه شده است. به همین دلیل مصباح یزدی آزادی را وجود آزادی و اراده در وجود انسان می ­داند که لازمه تعالی معنوی انسان است. روش شناسی مصباح یزدی فقه کلاسیک است. مصباح یزدی همچون برخی از علمای بزرگ مانند علامه طباطبایی و شهید مطهری دیدگاهی از عرفان اسلامی ارائه می­ دهند که از یک سو حاصل تحلیل عقلی و از سوی دیگر حاصل آموزه ­های قرآنی و روایی است.
 

تاریخ دریافت21/01/1402- تاریخ پذیرش: 27/02/1402

چکیده
چکیده:
یکی از موضوعات چالش برانگیز در جهان کنونی ، تداخل قوا در یکدیگر است، به ­خصوص اینکه قدرت قوه مجریه نسبت به سایر قوا از جمله قانونگذاری افزایش یافته است. این موضوع  در کشورهایی همانند ایران که از ابتدا با چالش های تاریخی درباره تفکیک قوا مواجه بوده اند با چالش های بیشتری مواجه شد. محور و هدف اساسی این پژوهش پرداختن به چالش های نظام شبه ریاستی- شبه پارلمانی در  جمهوری اسلامی ایران می باشد. این چالش به­خصوص در بعد اختیارات ریاست جمهوری بیشتر محسوس بوده است.  در دوره های مختلف ریاست جمهوری افزایش شکاف بین قوا به ­خصوص بین قوه مجریه و  قوه مقننه باعث ارایه نظریه های مختلف از جمله گذار به نظام پارلمانی، لزوم دگردیسی در نحوه انتخاب  و اختیارات ریاست جمهوری شد. همچنین  این چالش ها از ابعادحقوقی، سیاسی، کارکردی مورد بررسی قرار گرفته است. چنانکه از بعد چالش های حقوقی همچون نوع نظارت رئیس جمهور، تعامل مجلس و مجریه و همچنین از بعد کارکردی  بایسته های گذار از نظام شبه ریاستی- شبه پارلمانی مورد بررسی قرار گرفته است.

چکیده توسعه و پیشرفت هر کشوری تحت تاثیر عوامل مختلفی اعم از داخلی و  بین المللی قرار دارد. در چارچوب عوامل داخلی می توان به نقش مردم در حاکمیت و اداره کشور اشاره کرد. در واقع مشارکت بیشتر مردم در سیاستگذاری ها و برنامه ریزی ها همچون مجلس باعث ارتقای آن نهاد تصمیم گیرنده در مدیریت کشور می شود. سوال و هدف محوری این پژوهش تاثیر مشارکت کیفی مردم در انتخابات مجلس و توسعه همه جانبه کشور است. در چارچوب حکمرانی مطلوب و مشارکت مردم می توان گفت که در راستای بهبود قانون مداری، شفافیت، اثر بخشی و اعتماد زایی و همچنین عدالت اجتماعی مجلس شورای اسلامی نقش محوری در توسعه کمی وکیفی کشور دارد. به عبارت دیگر تعامل سازنده مردم و مجلس علاوه بر ارتقای کیفی قانونگذاری ها از سوی مجلس، باعث نهادینگی پاسخگویی مجلس، اعتماد بین حاکمیت و مردم، کاهش هزینه ها و همچنین جلوگیری از بحران نفوذ  وانگیزش در کشور می شود.

چکیده نظریة خلیفه ـ سلطان در حقیقت بازتولید شرایط پراگماتیک جامعه اسلامی بود: ظهور خاندان های حکومتگر و بالاخص ترکان به عنوان بازوی نظامی ممالک اسلامی از یک سو منجر به استقرار قدرت سلطان و اقتدار معنوی خلیفه شد و از سوی دیگر درصدد توجیه فقهی نظم جدید به عنوان یکی دیگر از شیوه های کسب قدرت برآمد. در این نظریه دو رویکرد قرینه وجود دارد. در رویکرد اول اندیشه گران سیاسی بر آنند تا نظام تغلبیه را توجیه و تصدیق فقهی کنند و دیگر اینکه برقرای امنیت را علت اساسی این تصدیق قرار دهند. بنابراین غلبه و امنیت جوهرة اصلی این نظریه است که در یک رابطه متقابل فهم و درک می شود. در این جستار کوشش بر این است تا مقولة امنیت را با توجه به آرای اندیشه گرانی چون نظام الملک ، غزالی و ماوردی در چارچوب نظریه خلیفه ـ سلطان مورد بررسی و تحلیل قرار دهیم.

چکیده ظهور اپیدمی کووید-19 در سال 2020 میلادی در عرصه سیاست جهانی و روابط بین‌الملل مشکلات و چالش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی و جدیدی را به ارمغان آورد و دولت‌ها را ناگزیر داشته است که در جهت بازبینی و بازنویسی سیاست‌های داخلی و خارجی خود گام بردارند؛ لذا با توجه به خروجی تدابیر دولت‌ها در این زمینه و با استناد به نظر اغلب اندیشمندان در حوزه‌ی روابط بین­‌الملل، بازخوانش ناسیونالیسم خصوصاً از جانب دولت‌ها قوت ظهور پیدا نموده است. سوالی که مطرح است اینکه بازخوانش ناسیونالیسم برخاسته از جهان پسا-کرونا چه پیامدهایی را در عملکرد دولت‌ها در مناسبات بین‌المللی و داخلی بر جای خواهد گذاشت؟ در جهان پسا کرونا عملکرد دولت‌ها با رویکرد ناسیونالیستی است و در عرصه داخلی عملکرد دولت‌ها به سمت اقتدار­گرایی میل پیداکرده است. هدف اصلی این نوشتار بررسی شکل‌گیری و میل پیدا نمودن رویکرد ناسیونالیستی از جانب دولت‌ها در جهان پسا کرونا با نگاهى عمیم می‌باشد. نویسندگان در این پژوهش با استفاده از روش‌ توصیفی- تحلیلی به این نتیجه دست‌یافتند که می‌توان تأثیرات رویکردهای ناسیونالیسمی دولت‌ها در پسا کرونا را با نگاه به تاثیرات داخلی و جهان بین­الملل ارزیابی نمود.

چکیده سوسیال دموکراسی بعنوان آموزه قدرتمند در سده بیستم در جهان غرب بخصوص درباره عدالت اجتماعی شناخته می شود. در همین راستا متفکران غربی همچون درباره سوسیال دموکراسی نظریه پردازی کردند. سوال و محور اصلی این پژوهش درباره تعامل اندیشه سیاسی جان رالز و سوسیال دموکراسی است. آنچه بین نظام های اقتصادی سرمایه داری یا سوسیالیستی به طور گسترده در خطر است چگونگی مسائل مربوط به دموکراسی اقتصادی، کالازدایی و محدودیت‌های بازارها و نقش برنامه‌ریزی اقتصادی دموکراتیک، است که همگی پرسش‌هایی را ایجاد می‌کنند. اولا، مسئله مهم عدالتی است که تنها با تمرکز بر مسائل مالکیت به خوبی به دست نمی آید. ثانیاً، هدف آن نشان دادن این است که چگونه سوسیالیسم دموکراتیک را می توان از پایه های رالزی توسعه داد، به گونه ای که به قرابت های هنجاری بین برابری طلبی لیبرال رالزی و سوسیالیسم دموکراتیک حساس باشد و به دقت به انواع مختلف عناصر نهادی توجه کند. البته هم «سوسیالیسم لیبرال دموکراتیک» و هم «دموکراسی مالکیت» ممکن است عدالت را تحقق بخشند. هیچ طبقه ممتازی را نمی‌توان اجازه داد که قدرت اقتصادی را به سلطه سیاسی تبدیل کند. هر دو همچنین حقوق سیاسی و حاکمیت قانون را حفظ می کنند، یک حوزه عمومی قوی را تشویق و انتخابات عادلانه را تضمین می کنند. پذیرفتن جهان آنگونه که می یابیم پیش شرط عمل است، اما تأیید تجارب بی عدالتی ایجاد شده توسط جهانی که در آن اکثر ما در فراوانی که ایجاد می کنیم سهیم نیستیم، کم رنگ می کند.

چکیده با توجه به اینکه اخلاق سیاسی یکی از مهمترین موضوعات زندگی سیاسی همه جوامع بوده است، مورد توجه همه متفکران، فلاسفه، شاعران و ادیبان نیز قرار گرفته است. این موضوع با توجه با ساختار سیاست ورزی، تاریخی و فرهنگی بیش از سایر جوامع بوده است. سوال و محور اصلی این پژوهش مولفه های اخلاق سیاسی در آثار سعدی بخصوص در بوستان است. البته باید گفت که اخلاق سیاسی در ادب نامه ها و آثار ادبی همچون بوستان سعدی با ویژگی های خاصی همچون رفتار حاکمان با مردم، فضیلت مندی، اجتناب از رذیلت اخلاقی و پند ارایه شده است که با سیاست نامه ها و آثار فلاسفه سیاسی متفاوت هستند. با استفاده از روش تحلیل محتوا شاخص های اخلاق سیاسی در بوستان همانند عدالت، مردم مداری، انتقادپذیری و... استخراج شده است. البته این مصادیق اخلاق سیاسی در کتاب بوستان هم شامل حاکمان و هم مردم می شود. به همین دلیل در آرای سعدی برخلاف برخی از دیگر فلاسفه و متفکران، تفکیکی بین اخلاق فردی و اجتماعی و  اخلاق دو سطحی وجود ندارد.

چکیده
چکیده:
در عصر جهانی شدن امنیت متحول شده است. در واقع پیچیدگی­ های امنیت بسیار افزایش یافته است. چنانکه این پیچیدگی را می­توان در کاهش قدرت امنیتی دولتها، نقش بازیگران منطقه­ ای و فراملی در شکل­ گیری امنیت، افزایش جایگاه امنیت اقتصادی و فرهنگی در نظر گرفت. با توجه به چنین شرایطی و همچنین خصوصیات خاص خلیج فارس رویکرد امنیتی امریکا در خلیج فارس متحول شد. این رویکرد مبتنی بر  نقش کشورهای منطقه ­ای در ایجاد امنیت و توزان قدرت و همچنین محور افقی همچون یعنی اصلاح بازار آزاد، نهادسازی، آموزش و پرورش پیشرفته و رسانه ­های پویا، حاکمیت قانون و دموکراسی گام به گام تلقی می­شود. همچنین بر عناصری همچون فروش گسترده تسلیحات متعارف به کشورهای حامی غرب، عدم دستیابی هیچ کشوری در منطقه به سلاح­ های کشتار جمعی، حفظ رابطه خوب با کشورهای عرب منطقه را شامل می­ شود.
واژگان کلیدی: امریکا، امنیت، خلیج فارس، ایران، تسلیحات
تاریخ دریافت: 28/10/1401 – 27/11/1401

چکیده انقلاب صنعتی، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تحولات تاریخ بشری، از اواخر قرن هجدهم در بریتانیا آغاز شد و ساختارهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع را دگرگون کرد. این مقاله با رویکرد کتابخانه‌ای و با استفاده از نظریه‌های کلاسیک و معاصر جامعه‌شناسی، به بررسی و تحلیل جامعه‌شناختی انقلاب صنعتی می‌پردازد. هدف اصلی، فهم تأثیرات این پدیده بر تغییرات ساختاری، روابط اجتماعی، فرهنگ و هویت، و پیامدهای بلندمدت آن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انقلاب صنعتی با ظهور سرمایه‌داری صنعتی، طبقات جدید بورژوازی و پرولتاریا را شکل داد و جوامع را از کشاورزی به صنعتی سوق داد، که به افزایش نابرابری‌های طبقاتی منجر شد. در روابط اجتماعی، افزایش تقسیم کار، همبستگی اجتماعی را از مکانیکی به ارگانیکی تغییر داد، اما شرایط سخت کارخانه‌ها به بیگانگی کارگران و غیرشخصی‌شدن روابط انجامید. در بعد فرهنگی، انقلاب صنعتی ارزش‌های فردگرایی و مصرف‌گرایی را ترویج داد و نهاد خانواده و نقش‌های جنسیتی را بازتعریف کرد. این مطالعه با مقایسه دیدگاه‌های نظری، مانند نظریه تضاد طبقاتی مارکس و عقلانی‌شدن وبر، نشان می‌دهد که انقلاب صنعتی پدیده‌ای چندوجهی با فرصت‌ها و چالش‌های اجتماعی بود. محدودیت‌های روش کتابخانه‌ای، مانند نبود داده‌های تجربی، و پیشنهاد­هایی برای بررسی تأثیرات غیرمستقیم انقلاب صنعتی بر جوامع غیرغربی، از جمله ایران، در این مقاله مطرح شده است. این تحلیل، درس‌هایی برای فهم مسائل اجتماعی معاصر ارائه می‌دهد.

چکیده
محسن صادقی[1]
محسن جلیلوند[2]
چکیده:
ایالات متحده امریکا از گذشته تاکنون رویکردهای امنیتی مختلفی نسبت به خاورمیانه از جمله ایران اتخاذ کرده است. این گفتمان­های امنیتی نشات گرفته از شرایط ژئوپلیتیکی ایران، خلیج فارس، جایگاه انرژی، رژیم صهیونیستی، افراط گرایی در منطقه و همچنین نگرش امنیتی کشورهای دیگر از جمله روسیه بوده است. امریکا در چند دهه اخیر گفتمان­های امنیتی مختلفی همچون همگرایی با ایران و مقابله با ایران اتخاذ کرده است. در این راستا الگوهایی همانند عدم نفوذ کمونیسم در ایران، سیاست دوستونی نیکسون، مهار دو­جانبه، همگرایی امنیتی گسترده با کشورهای حوزه خلیج فارس علیه ایران و ایران هراسی و هلال شیعی اتخاذ کرده است. آنچه که از اهمیت خاصی برخوردار است برجسته سازی نگرش­های امنیتی باعث عدم شناخت واقعیت­های ایران از سوی امریکا شده است، که این موضوع در شکل­گیری و افزایش تنش امریکا با ایران تاثیرگذار بوده است.



[1]- دانشجوی دکتری، علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
Mohsen.st14@yahoo.com


[2]- استادیار و عضو هیئت علمی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، البرز، ایران
Mohsen_Jalilvand@yahoo.com
تاریخ دریافت:30/10/1396- تاریخ پذیرش: 19/11/1396

چکیده  
علی طاهرخانی[1]
جعفر خلفی[2]
چکیده:
از نظر نئولیبرال­هایی  همچون فریدریش ‌فون‌ هایک فرا ‌رفتن انسان از یک موجود وحشی ‌و دست‌ یافتن ‌وی ‌به ‌تمدن، بیشتر در سایه «اخلاق و سنت» و نه عقل امکان‌پذیر است. در نگرش این جریان فکری- سیاسی تمدن در سایه تشکیل سنت یا سنتهای مناسب به وجود می‌آید. ارزش­های اخلاقی درونمایه اصلی سنت و موجد نظمی است که دوام و بقای جامعه به آن بستگی دارد. سوال و هدف محوری این نوشتار این است که از نئولیبرال­ها بخصوص هایک، انسان شناسی چه تاثیراتی بر اندیشه سیاسی گذاشته است؟ از نظر این متفکر، نظام گسترده موجود در جوامع متمدن امروزی محصول طراحی آگاهانه هیچ متفکری نیست، بلکه نتیجه پیروی غیرعامدانه از برخی اعمال و عادت­های سنتی و به‌ طور عمده، اخلاقی است. فون هایک با بازاندیشی مبانی اصلی لیبرالیسم همچون عقل گرایی و علم گرایی، شاخص­هایی نوین از انسان همچون غیرقابل پیش بینی، نسبی گرایی در ارزش­ها، آینده نامعلوم، دولت حداقلی و غیر اخلاقی و....ترسیم می­نماید.



[1]- عضو هیئت علمی، دانشگاه پیام نور مرکز ابهر (استان زنجان)، ایران: نویسنده مسئول
Ali taherkhani42@gmail.com


[2]- دکتری تخصصی، علوم سیاسی(اندیشه سیاسی)، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران
khalafi.farsejin@yahoo.com
تاریخ دریافت:29/3/1399- تاریخ پذیرش:30/4/1399