فصلنامه مطالعات منافع ملی

چکیده نقش و ارتباط گسترده خاورمیانه در عرصه جهانی همچنان در حال تغییر است. در طول ربع قرن گذشته، دولت‌های متوالی ایالات متحده تلاش کرده‌اند تا سیاست‌هایی را بیان و پیش ببرند که به‌دنبال تغییر فعالانه پویایی در منطقه از طریق دیپلماسی، اقدام نظامی و سایر اشکال تعامل بوده است. سوال و هدف محوری این پژوهش استراتژی امنیتی بایدن در خاورمیانه بخصوص در زمینه کاهش نیروهای نظامی است. در تجزیه و تحلیل این موضوع و به بهره ­گیری از روش تبیینی می­توان گفت که در حالی که دولت بایدن به پایان سومین سال ریاست خود نزدیک می شود، این ارزیابی سه مرحله متمایز را در استراتژی کلی آن در خاورمیانه مشخص می­کند. تلاش برای ایجاد تعادل مجدد: ژانویه 2021 تا ژوئن 2022، مشارکت مجدد استراتژیک محدود: جولای 2022 تا آوریل 2023 و دستیابی به یک استراتژی فعال تر: می 2023 تا سپتامبر 2023. نمونه‌ای از آن تلاش دولت بایدن  توافق دفاعی آمریکا و عربستان به عنوان عادی‌سازی به اصطلاح عربستان و اسرائیل است. همچنین باید گفت که بایدن اگر به استرانژی اوباما- بازگردد و سیاست خود را بر اساس ایران و درگیری فلسطین و اسرائیل بر اساس مجموعه­ ای از فرضیات نادرست قرار دهد، احتمالاً با اسرائیل که مراقب حفظ منافع حیاتی کشور است، اختلاف نظر ایجاد خواهد کرد.

چکیده
چکیده:
 از زاویه دید کشورهای غربی آنچه در خاورمیانه اتفاق افتاد نوعی شورش جوانان بیکار و تحصیل کردگانی بود که با الزامات عصر اطلاعات آشنا هستند و جویای آزادی و برابری و الگوهای جدید سامان‌‌دهی قدرت بودند. این نگرش نام بهار عربی را بر تحولات خاورمیانه می‌گذارد و با تئوری‌های گذر از پاتریمونالیسم و رسیدن به دموکراسی رویدادها را پیش‌بینی و برنامه‌ریزی می‌کند. بعضی‌ تحلیلگران تحولات خاورمیانه را براساس اسلام و ورود الهیات بر عرصه سیاست قلمداد می‌کند و اعتقاد دارد که این تحولات نوعی بیداری اسلامی است که علیه الگوهای سنتی استبدادی و غربی دیکتاتور مآبانه صورت می‌گیرد. به نظر می‌رسد که هیچ یک از این دو اتفاق نیفتاده است و خاورمیانه به علل گوناگون در حال تجربه کردن بنیادگرایی است.
واژگان کلیدی: بنیادگرایی اسلامی، خاورمیانه، بهار عربی، جامع بین­المللی


تاریخ دریافت: 10/08/1401- تاریخ پذیرش15/09/1401

چکیده  سعید جهانگیری^[1]
ناصرگروسی [2]
اسماعیل بیات[3]
فرید سعیدی[4]
چکیده:
در سال‌های اخیر گروه‌ها و فرقه‌های تروریستی زیادی در سرزمین‌های اسلامی شکل گرفته‌اند. ظهور گروه های تکفیری سلفی بعنوان بازیگرانی غیر رسمی،بر ابهام در آینده منطقه غرب اسیا که گروهک تروریستی داعش از مهم ترین تحولات اخیر در منطقه به شمار می رود. ظهور این گروه نشانگر آغاز مرحله جدیدی از سلفی گرایی رادیکال با اندیشه های ابن تیمیه و سیدقطب در جهان است. قدرت یابی این گروه در چند ماه اخیر در حدی بوده که توانسته به عنوان کنشگر غیردولتی فعال در صحنه عراق ظاهر گردد. هدف اصلی ما در این نوشتار که از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است به دنبال پاسخ به چگونگی شکل گیری گروه های  تکفیری در غرب آسیا است؟ در پاسخ دریافتیم که غرب و به ویژه آمریکا برای مدیریت این بی ثباتی و استخراج منافع خود، از راهبردهای متنوع و متعددی بهره گرفته است که از آن جمله می توان به راهبرد آشوب سازنده اشاره نمود.



[1]- دکتری تخصصی، علوم سیاسی، مسائل ایران، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران: نویسنده مسئول
Saeedjahangiri61@yahoo.com


[2]- عضو هیات علمی، دانشگاه پیام نور، البرز، ایران   
Naser.garusi@yahoo.com


[3]- دکتری تخصصی، علوم سیاسی، مسائل ایران،دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
bayatesm@gmail.com


[4]- دکتری تخصصی، علوم سیاسی، مسائل ایران، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
saeedi.farid@gmail.com
تاریخ دریافت:30/4/1399- تاریخ پذیرش:12/6/1399

چکیده
رضا نصیری[1]
محمدباقر فرهند[2]
 
چکیده:
بحث رقابت و تقابل ایران و عربستان و نوع روابط آنها به چندین دهه گذشته برمی­ گردد و از دوره پهلوی اول تاکنون ادامه داشته است.
همزمان با وقوع بیداری اسلامی در خاورمیانه افزایش تقابل منطقه­ ای بین دو قطب سنتی خاورمیانه یعنی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی به عنوان دو قدرت منطقه­ای با مشی سیاسی متفاوت، طی سالیان اخیر رقابت شدیدی را جهت بسط نفوذ خویش داشته اند که با وقوع انقلاب­های موسوم به بهار عربی شاهد افزایش تنش­ها میان دو قطب سنتی خاورمیانه بوده­ ایم. تقابل ایران و عربستان یکی از عوامل کلیدی در چشم انداز امنیت خاورمیانه است که امتداد آن هم در منطقه خلیج فارس هم موضوع اعراب و اسرائیل و هم تحولات اخیر یمن مشاهده می­شود.




[1] - دانشجوی دوره دکتری، علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
Rezanasiri1357@yahoo.com


[2]- داشجوی دکتری، علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، البرز، ایران
تاریخ دریافت:15/11/1396- تاریخ پذیرش:17/12/1396