فصلنامه مطالعات منافع ملی

چکیده منطقه گرایی و اتحادیه های اقتصادی، سیاسی و نظامی یکی از عناصر قدرت و روابط کشورهای در عصر جهانی شدن محسوب و ناتو یکی از اتحادیه های قدرتمند نظامی شناخته می شود که بر رفتار کشورهای عضو بسیار تاثیرگذار بوده است. با تهاجم روسیه به اوکراین، نقش ترکیه در ناتو بار دیگر به موضوع بحث فکری تبدیل شد و بسیاری از ناظران استدلال می کنند که احیای قدرت روسیه منجر به بازگشت ترکیه به ائتلاف به عنوان یک عضو خوب خواهد شد. سوال و هدف محوری پژوهش روابط ترکیه و ناتو در سال های 2014 تا 2023 است. با روش توصیفی- تحلیلی می توان گفت که ترکیه اغلب به عنوان شریک ارزشمند و فداکار ناتو توصیف می شود. نقش، دفاع و هویت ترکیه همواره توسط اعضای اروپایی مورد تردید بوده است اما این بحث‌ها در مورد ترکیه، توسط ایالات متحده بر اساس منافع خود هدایت و/یا سرکوب می‌شد و آمریکا حامی اصلی ترکیه در اتحاد علیه مخالفان و انتقاد اروپایی ها در ازای پایبندی ترکیه به سیاست های آمریکا به حساب می آید. در واقع، تفاوت بین آنها از مسائل مبتنی بر امنیت به مسائل هویتی گسترده تر و عمده تر تبدیل شد. عناصر و مولفه هایی مختلفی در روابط ترکیه و ناتو در سطح بین المللی، منطقه ای و داخلی تاثیرگذار بودند. چنانکه می توان به عناصری همچون بودجه نظامی ناتو و امریکا، روابط نظامی ترکیه و امریکا، پایگاه اینرجلیگ در ترکیه، مهاجران و اروپا، مواد مخدر و اروپا، اسلام گرایی و ترکیه و اروپا، روابط روسیه با اروپا و ترکیه و.... اشاره کرد.

چکیده چکیده:
سیاست خارجی هر کشوری نشات گرفته از محیط داخلی و همچنین محیط خارجی اعم از منطقه ای و جهانی است. به عبارت دیگر عناصر تاثیر گذار بر گفتمان های سیاست خارجی هر کشوری در جهت تحقق منافع ملی تحت تاثیر متغیر زمان و مکان است. جهت گیری سیاست خارجی ایران نیز مبتنی بر همین عناصر اعم از ماهیت دولت، نقش ایدئولوژی، متغیر زمان و  رویکرد محیط و بازیگران منطقه ای و جهانی معنا شده است. هدف محوری این پژوهش بررسی تاثیرات محیط داخلی و جهانی بر عنصر آرمان گرایی و واقع گرایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است. در این راستا گفتمان های سیاست خارجی  اعم از لیبرال محور، توسعه محور، تنش زدایی، توسعه محور آرمان گرایی و... با آرمان گرایی و واقع گرایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. همچنین در این راستا تاثیرات موضوعاتی از قبیل فقدان استراتژی مشخص، شکاف  و عدم هماهنگی در بین تصمیم گیرندگان، محیط پر آشوب نظام بین الملل و خاورمیانه و.... مورد توجه قرار گرفته است.

چکیده رویکرد مقام معظم رهبری به همه موضوعات همچون سیاست خارجی نشات گرفته از مبانی سیاست خارجی در اسلام همچون عدالت، توحید، اصل نفی سبیل و پایبندی به معاهدات بوده است. گرچه در جهت پیشبرد این اهداف و محورها باید متناسب با مقتضیات زمان ومکان الگوهای رفتاری خاصی همچون نرمش، انعقاد قرارداد و.. اتخاذ کرد. هدف و محور اصلی پژوهش بررسی ماهیت الگوهای رفتاری مقام معظم رهبری در سیاست خارجی یعنی عزت، حکمت و مصلحت  در سیاست خارجی است. در تجزیه و تحلیل این سوال، به موضوعاتی همچون کالبد شکافی مفاهیم عزت، مصلحت و حکمت در سیاست خارجی و ارتباط آن با امت گرایی، ظلم ستیزی، گسترش اسلام، مذاکره با دشمنان، نرمش قهرمانانه، منافع ملی، قدرت و نفوذ منطقه ای، امنیت، اقتدار ملی  و....پرداخته شده است

چکیده  
زهرا حسین پور[1]
 
چکیده:
روابط خارجی ایران و آذربایجان را می توان از زاویة نظریه های گوناگون مورد بررسی قرار داد. یکی از این نظریه ها، دیدگاه سازه انگاری است. انتظار می رفت که بعد از استقلال جمهوری آذربایجان سطح بالای همکاری ها را بین دو کشور داشته باشیم. با درنظر گرفتن مفاهیم سازه انگاری، سؤال اصلی نوشتار این است که از این دیدگاه، چه عواملی بیشتر بر سردی روابط ایران و جمهوری آذربایجان اثرگذار بوده است؟ از زمان فروپاشی شوروی و استقلال جمهوری آذربایجان، روابط تهران- باکو در سطح مطلوبی قرار داشته و با فراز و نشیب هایی در دو دهه اخیر همراه بوده است. عواملی مانند برخورداری از اشتراکات تاریخی و فرهنگی و وجود پتانسیل های موجود برای همکاری های اقتصادی به عنوان محرکی برای گسترش روابط دو طرف به حساب می آید. اما در عین حال این روابط با عوامل بازدارنده ای از قبیل: تداوم اختلافات در مورد رژیم حقوقی دریای خزر، روابط با رژیم اسرائیل و... از جانب آذربایجان روبرو است. این پژوهش با اشاره ای کوتاه به پیشینه روابط ایران و جمهوری آذربایجان، فرصت ها و چالش ها روابط بین دو کشور را مورد بحث و بررسی قرار می دهد.



[1]- کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
zara.hoseinpour@ut.ac.ir

چکیده جلال الدین سلیمی[1]
چکیده:
جهانی شدن امری اجتناب ناپذیر و مطلوب است که با سست ساختن مرزها، جغرافیای اجتماعی را چنان متحول می سازد که مسایل داخلی و خارجی به یکدیگر گره می خورد. احساس نیاز به نظم و قدرتی جهانی که از مناسبات عادلانه در جهان یکپارچه دفاع کند، ثمره این فرایند است. هدف از  این مقاله  بررسی  مفاهیم دیپلماسی ، ارتباطات و  جهانی شدن و همچنین تحلیل تاثیراتی است که دولتها درعرصه دیپلماسی و سیاست خارجی از پدیده جهانی  شدن پذیرفته اند. بنابراین، سوالی که می توان در این نوشتار مطرح کرد این است که جهانی شدن چه تاثیری بر سیاست خارجی و به تبع آن دیپلماسی کشورها گذارده است؟ فرضیه مقاله بدین صورت می باشد: جهانی  شدن با بی اعتبار نمودن عنصر فضا و زمان و هم-چنین گسترش روز افزون فن آوری های ارتباطی و اطلاعاتی، باعث گرایش هر چه بیشتر کشورها به استفاده از قدرت نرم در سیاست خارجی که به طور ملموس در دیپلماسی فرهنگی تجلی یافته، گردیده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و بیشتر دوره زمانی بعد از جنگ سرد را در بر خواهد گرفت.



[1]- دانشجوی دکتری تخصصی، روابط بین الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
jalal.saalimii@gmail.com
تاریخ دریافت:30/4/1399- تاریخ پذیرش:12/6/1399