فصلنامه مطالعات منافع ملی

چکیده جهانی شدن به عنوان تشدید روابط بین تعداد فزاینده ای از سیاست ها درک می شود، هم به این معنا که روابط متراکم تر می شود و هم به این معنا که سرعت تعامل افزایش می یابد. آنچه در حوزه سیاست خارجی رخ می‌دهد، بخشی از یک تغییر گسترده‌تر در رویه‌های دولتی است، به دور از حکومت مستقیم به سمت حکومت از راه دور. وزارتخانه‌های خارجه به سایر بخش‌های دستگاه دولتی در حکومت از طریق سایر نهادهای دولتی و نیز غیردولتی ملحق می‌شوند. سوال و هدف محور این پژوهش این است که چه دلایل باعث دگردیسی سیاست عربستان نسبت به جنگ یمن بخصوص از سال 2020 شد. استفاده عربستان سعودی از کمک های خارجی به عنوان ابزاری برای نظم و کنترل سیاسی نه تنها تحت کنترل است بلکه از طریق روابط پیچیده و چند وجهی پادشاهی با یمن، که ویژگی ها و موارد احتمالی آن مستلزم بررسی کامل است. همه این تأثیرات خارجی با میانجیگری اولویت ها و برداشت های رهبری عربستان سعودی انجام می شود، که تصمیمات آنها نیز تحت تأثیر مبارزات نخبگان، سیاست داخلی و ترتیبات نهادی قرار می گیرد و یمن همواره منبعی برای نگرانی است. 

چکیده بحران 2023 غزه سیاست خارجی همه کشورهای منطقه بخصوص عربستان را با دگردیسی مواجه کرده است. سوال و هدف محوری این پژوهش،  بررسی  مختصات دولت عربستان به بحران غزه در سال 2023  است. سیاست خارجی عربستان سعودی همچنان به سمت هدف نهایی چشم انداز 2030 یعنی دگرگونی اقتصاد و جامعه این کشور است. این هدف به یک چشم‌انداز امنیتی منطقه‌ای تبدیل شد که به کاهش تنش‌های منطقه‌ای و کاهش مشارکت کشور در درگیری‌های منطقه‌ای امتیاز داد. اهداف سیاست خارجی عربستان در میان مدت و بلند مدت با چالش فلسطین درهم تنیده شده است، چنانکه می­توان به توسعه اقتصادی عربستان، دستیابی به انرژی هسته­ ای، کاهش تنش­های منطق ه­ای و همکاری اقتصادی و فنی با اسراییل اشاره کرد. به همین دلیل می­توان گفت که عربستان در بحران غزه در سال 2023 با چالش­ های  و موضوعات مختلفی همچون انفعال سیاسی، فقدان بازیگری فعال  برای رفع تنش، سیاست تعاملی با اسراییل و حماس و همچنین قدرت­ های فرامنطقه­ ای صورتبندی شده است.
 

چکیده  غفار زارعی[1]
 غلام عباس فدایی دولت[2]
حسن نرمانی[3]
 
چکیده:
خاورمیانه در دهه 2010 تا 2020 بیش از گذشته بحرانی شده است. این بحران نشات گرفته از موضوعاتی از قبیل موج دموکراسی خواهی، افزایش تنش بین کشورهای منطقه ای، داعش و بحران سوریه و... بوده است. به همین دلیل روابط و همچنین اتحادها و ائتلاف کشورهای منطقه­ای نیز با دگردیسی مواجه شده است. یکی از این تحولات روابط بین عربستان و رژیم صهیونیستی در سال‌های اخیر است. نزدیکی تاکتیکی عربستان بعنوان محورکشورهای عربی منطقه و جهان اهل تسنن  و رژیم صهیونیستی از اهمیت خاصی برخوردار است. دلایل مختلف داخلی، منطقه­ای و بین­ المللی باعث نزدیکی بیشتر عربستان و رژیم صهیونیستی شده است. در این راستا می توان به چالش های داخلی عربستان، افزایش قدرت منطقه ای ایران، بحران یمن، کاهش نفوذ منطقه ای عربستان، فشار دولت ترامپ بر مدیران عربستان و.... اشاره کرد. البته باید گفت که عادی سازی روابط عربستان و رژیم صهیونیستی بیشتر تاکتیکی است، چرا که روابط رژیم صهیونیستی و عربستان بنا به دلایلی همچون محور جهان تسنن، عربستان خاستگاه اصلی افراط گرایی و جنبش های ضد صهیونیستی، نگرش منفی سران صهیونیسم به سران اعراب و..... نمی تواند استراتژیکی شناخته شود.



[1]- استادیار،گروه علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی،لامرد، ایران: نویسنده مسئول
 ghafarzarei@yahoo.com


[2]- دانشجوی دکتری، علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران
Ghadaei57@gmail.com


[3]- دانشجوی دکتری، علوم سیاسی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی، لامرد، ایران
Narmani.h1396@yahoo.com
 تاریخ دریافت: 07/10/1401- تاریخ پذیرش: 20/11/1401

چکیده رقابت و اختلافات مستمر در طول سالیان متمادی باعث شده که روابط سیاسی و امنیتی ایران و عربستان مورد هجمه شدید و تقابل با یکدیگر در مسایل و رویکردهای منطقه­ ای و جهانی قرار گیرد و این دو بازیگر و کنشگر فعال منطقه خاورمیانه را با توجه به داشتن تنش شدید در شرایط موجود تحولات منطقه­ ای و بین­ المللی به سمت تعارض و موازنه قوا بکشاند. هدف اصلی این پژوهش بررسی عوامل تقابل سیاسی و امنیتی در سطح منطقه و جهانی است. نویسنده با بهره ­گیری از روش­ شناسی توصیفی و تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش مهم است که عوامل تقابل سیاسی و امنیتی ایران و عربستان در سطوح رویکردهای منطقه ­ای و جهانی کدامند و چه تاثیری در روابط خارجی این دو کشور گذاشته است ؟ در پاسخ به این پرسش­، زمینه ­ها و عوامل تقابل سیاسی و امنیتی این کشورها که باعث ایجاد ائتلاف­ های منطقه ­ای در برابر نفوذ ایران خواهد شد مورد بررسی قرار گرفت.

چکیده
رضا نصیری[1]
محمدباقر فرهند[2]
 
چکیده:
بحث رقابت و تقابل ایران و عربستان و نوع روابط آنها به چندین دهه گذشته برمی­ گردد و از دوره پهلوی اول تاکنون ادامه داشته است.
همزمان با وقوع بیداری اسلامی در خاورمیانه افزایش تقابل منطقه­ ای بین دو قطب سنتی خاورمیانه یعنی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی به عنوان دو قدرت منطقه­ای با مشی سیاسی متفاوت، طی سالیان اخیر رقابت شدیدی را جهت بسط نفوذ خویش داشته اند که با وقوع انقلاب­های موسوم به بهار عربی شاهد افزایش تنش­ها میان دو قطب سنتی خاورمیانه بوده­ ایم. تقابل ایران و عربستان یکی از عوامل کلیدی در چشم انداز امنیت خاورمیانه است که امتداد آن هم در منطقه خلیج فارس هم موضوع اعراب و اسرائیل و هم تحولات اخیر یمن مشاهده می­شود.




[1] - دانشجوی دوره دکتری، علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
Rezanasiri1357@yahoo.com


[2]- داشجوی دکتری، علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، البرز، ایران
تاریخ دریافت:15/11/1396- تاریخ پذیرش:17/12/1396